Paardenbloemgelei maken

Paardenbloemgelei is het meest verrassende recept dat je van een onkruid kunt maken. De gele bloemen die in april en mei massaal in elke tuin, berm en wei staan worden door de meeste mensen beschouwd als lastpak maar zijn in werkelijkheid een van de rijkste wildpluk ingrediënten van het vroege voorjaar. De bloemen geven na uittrekken en zeven een lichtgoud tot geel vloeibaar extract dat met suiker en pectine stolt tot een heldere, goudgele gelei met een licht bloemige, honingachtige smaak die nergens anders op lijkt. In Duitsland en Frankrijk is paardenbloemgelei al decennia een gevestigde traditie die wordt aangeduid als Löwenzahngelee of gelée de pissenlit. In Nederland is hij nauwelijks bekend maar gemakkelijk te maken voor iedereen met een tuin of een onbespoten berm in de buurt. Paardenbloemgelei maken doe je door de gele bloemblaadjes van verse paardenbloemen te plukken, die te laten trekken in heet water, het treksel te zeven en dat bloemige extract met suiker en citroensap in te koken met pectine tot een goudgele gelei die smaakt als vloeibare lente.

Wanneer en waar pluk je paardenbloemen voor gelei?

De beste paardenbloemen voor gelei zijn volledig open gele bloemen die je plukt op een droge, zonnige ochtend nadat de dauw is verdampt. Gesloten bloemen hebben minder smaak verbindingen vrijgegeven en geven een minder aromatische gelei. Verwelkte bloemen die al wit worden geven een bittere, minder aantrekkelijke gelei. Pluk altijd op locaties die je zeker weet vrij zijn van pesticiden en kunstmest: bermen langs drukke wegen zijn niet ideaal door de verkeersuitstoot die op de bloemen neerslaat. Voorjaar is het seizoen: half april tot eind mei is de optimale plukperiode voor de grootste, meest aromatische bloemen. Na de eerste keer maaien bloeien paardenbloemen een tweede keer maar dan kleiner en minder aromatisch.

Hoe verwijder je de groene kelkbladeren van paardenbloemen?

De groene kelkbladeren en de witte onderkant van de paardenbloemhoofdjes bevatten bitter melksap dat de gelei een onaangename bitterheid geeft als je ze mee verwerkt. Verwijder ze altijd voor gebruik. De methode: houd de bloem met een hand vast bij de gele kant, knijp met de andere hand de groene kelk eraf met een draaiende beweging. Daarna pluk je de gele bloemblaadjes eruit door ze met je duim en wijsvinger uit de witte basis te trekken. Die stap is tijdrovend maar essentieel: begin klein met 200 gram bloemblaadjes voor een eerste batch, wat genoeg is voor twee tot drie potten gelei.

Welke ingrediënten heb je nodig voor paardenbloemgelei?

• 200 gram gele paardenbloem bloemblaadjes zonder groene kelkbladeren als bloemige aromatische basis die het treksel zijn typische goudgele kleur en zijn honingachtige bloemen smaak geeft.
• 500 milliliter kokend water dat de bloemblaadjes blancheert en hun geur- en smaakstoffen extraheert in het treksel dat de basis is voor de gelei.
• 400 gram fijne kristalsuiker die het treksel zijn zoetheid geeft en samen met de pectine de gelei doet stollen tot de gewenste consistentie.
• Sap van een grote citroen dat de pH van het treksel verlaagt naar het optimale bereik voor pectine gelering en de goudgele kleur van de gelei verheldert.
• Een zakje vloeibare pectine of 15 gram pectinepoeder opgelost in suiker als geleermiddel: paardenbloemextract bevat zelf geen pectine en heeft altijd externe pectine nodig om te stollen.

Hoe maak je paardenbloemgelei stap voor stap?

Doe de schoongemaakte bloemblaadjes in een hittebestendige kom. Giet het kokende water over de bloemblaadjes zodat ze volledig ondergedompeld zijn. Dek af met een bord of plastic folie en laat minimaal 8 uur trekken, bij voorkeur een nacht op kamertemperatuur. Het treksel verkleurt van helder naar goudgeel en neemt de geur van de bloemblaadjes op.

Zeef het treksel door een fijnmazige zeef of een koffiefilter boven een pan. Knijp de bloemblaadjes licht uit om het laatste treksel te winnen: bij paardenbloemgelei hoef je anders dan bij rode bessengelei niet te wachten tot het vanzelf druipt want het treksel bevat geen pectine dat troebel wordt bij persen. Voeg het citroensap toe aan het heldere goudgele treksel. Breng aan de kook. Voeg de suiker toe en roer tot volledig opgelost. Voeg de pectine toe volgens de aanwijzingen op de verpakking. Kook nog 1 tot 2 minuten op hoge temperatuur. Test met de bordjesmethode op een ijskoud schoteltje. Vul in gesteriliseerde potten en sluit direct.

Waarvoor gebruik je paardenbloemgelei?

Op toast met boter als alternatief voor honing geeft paardenbloemgelei een vergelijkbare zoete, bloemige smaak met een licht citrus achtige frisheid. Bij geitenkaas op een borrelplankje geeft de delicate bloemige zoetheid van de gelei een elegante combinatie met de lichte zoutheid van verse geitenkaas. Als vulling in een gebakje geeft paardenbloemgelei een onverwachte goudgele verrassing. Als glazuur over een citroentaart geeft een laag paardenbloemgelei een glanzende afdronk. Door een yoghurtparfait als bloemige smaak laag die de lente op je lepel brengt. Wie de paardenbloem ook als medicinale plant wil gebruiken kan de bloemen ook verwerken tot paardenbloem thee waarbij je de bloemen op vergelijkbare manier verzamelt maar ze droogt in plaats van uittrekt in heet water.

Veelgestelde vragen over paardenbloemgelei maken

Is paardenbloemgelei echt te maken van gewone tuin paardenbloemen?

Ja, de gewone Taraxacum officinale die in elke Nederlandse tuin groeit is exact de goede soort. Er bestaat geen giftige verwisseling bij paardenbloemen: de plant is volledig eetbaar inclusief bladeren, bloemen en wortels. Zorg alleen dat de paardenbloemen niet zijn bespoten met herbicide of andere bestrijdingsmiddelen want die stoffen concentreren zich in het treksel.

Waarom heeft mijn paardenbloemgelei een bittere smaak?

Bitterheid in paardenbloemgelei heeft altijd dezelfde oorzaak: te veel groen meegetrokken bij het plukken. De witte basis van de bloemen en de groene kelkbladeren bevatten het melksap van de paardenbloem dat significant bitterder is dan de gele bloemblaadjes. Neem de tijd om de groene delen volledig te verwijderen. Verwelkte of beschadigde bloemen geven ook meer bitterheid dan verse, volledig open gele bloemen.

Hoe lang is paardenbloemgelei houdbaar?

In goed gesteriliseerde afgesloten potten op een koele donkere plek is paardenbloemgelei 12 maanden houdbaar. Na openen bewaar je in de koelkast en gebruik je binnen 4 weken. De goudgele kleur vervaagt bij langdurige lichtblootstelling: bewaar de potten altijd in een donkere kast.

Kun je geleisuiker gebruiken in plaats van gewone suiker met aparte pectine?

Ja, geleisuiker (meestal 1:1 of 2:1) bevat al pectine en kan de gewone suiker en losse pectine vervangen. Gebruik de hoeveelheid die op de verpakking van de geleisuiker wordt aangegeven, meestal gelijk aan de hoeveelheid vloeistof.

Houd er rekening mee dat de kooktijd en het resultaat licht kunnen afwijken van het recept met losse pectine; volg bij twijfel de instructies op de verpakking van de geleisuiker.

Kun je tijd besparen door de hele bloemhoofdjes te gebruiken in plaats van los te plukken?

Dat wordt afgeraden. De groene kelkbladeren en de witte basis van de bloem bevatten het bitter smakende melksap en als je de hele hoofdjes meebrengt in het treksel, komt die bitterheid mee in de gelei.

Het plukken van losse blaadjes kost meer tijd, maar is de enige manier om een zuiver zoete, niet-bittere gelei te krijgen. Je kunt het proces wel iets versnellen door met twee personen te plukken of het uit te spreiden over een paar avonden.

Paardenbloemgelei maken is het wildpluk project dat het meest gewone onkruid van de Nederlandse tuin omzet in een van de meest elegante en verrassende geleis die je op een borrelplankje kunt zetten. Pluk droog, verwijder alle groen en geef het treksel de tijd.