Basilicum kweken

Basilicum kweken: zo krijg je een sterke en volle plant

Basilicum kweken vraagt in het Nederlandse klimaat iets meer aandacht dan het telen van veel andere keukenkruiden. De plant komt oorspronkelijk uit warme gebieden en houdt daarom van zon, warmte en een beschutte standplaats. Kou, tocht en een te natte bodem kunnen ervoor zorgen dat basilicum minder goed groeit, slap gaat hangen of donkere plekken op het blad krijgt.

Met de juiste verzorging kun je van juni tot en met september regelmatig verse basilicum oogsten. Een gezonde basilicumplant maakt steeds nieuwe scheuten en kan daardoor veel meer blad produceren dan je direct gebruikt. Heb je aan het einde van de zomer een grote oogst over? Dan kun je de basilicum het beste invriezen. Zo blijven de smaak en het aroma beter behouden dan wanneer je de blaadjes droogt.

Waarom groeit basilicum soms slecht in Nederland?

Basilicum heeft warmte, voldoende zonlicht en een gelijkmatig vochtige, maar goed doorlatende bodem nodig. Vooral lage temperaturen vormen een risico. Wanneer het langdurig kouder is dan ongeveer 10 graden, kunnen de bladeren donkere of zwarte vlekken krijgen. Ook koude wind en tocht kunnen de plant beschadigen.

Daarnaast is basilicum gevoelig voor wateroverlast. Wanneer de wortels langdurig in natte aarde staan, kan wortelrot ontstaan. Gebruik daarom een bloempot met gaten in de bodem en kies voor luchtige potgrond waarin overtollig water gemakkelijk wegloopt.

Buiten groeit basilicum doorgaans het beste tussen juni en september. Binnen kun je de plant langer houden, mits je een warme en zonnige vensterbank hebt.

Basilicum zaaien: wanneer en hoe doe je dat?

Basilicum zaaien kan vanaf april binnenshuis. De zaden ontkiemen het beste bij een temperatuur van ongeveer 18 tot 22 graden. Vul een zaaibakje of kleine potjes met vochtige zaaigrond en verdeel de zaadjes over de aarde.

Bedek de zaden met een heel dun laagje grond en houd de aarde licht vochtig. Plaats eventueel een doorzichtige kap of vershoudfolie over het bakje, zodat de grond minder snel uitdroogt. Zorg wel voor voldoende ventilatie om schimmelvorming te voorkomen.

De eerste kiemplantjes verschijnen meestal binnen vijf tot tien dagen. Zodra de zaailingen meerdere echte blaadjes hebben, kun je ze voorzichtig verspenen en in aparte potjes zetten.

Wanneer mag basilicum naar buiten?

Zet basilicum pas buiten wanneer de kans op nachtvorst voorbij is. In Nederland is dat meestal vanaf half mei, na de ijsheiligen. Kijk niet alleen naar de datum, maar ook naar de nachttemperatuur. Basilicum groeit het beste wanneer het ook ’s nachts voldoende warm blijft.

Laat jonge planten eerst rustig wennen aan de buitenlucht. Dit wordt afharden genoemd. Zet de planten gedurende ongeveer een week iedere dag een paar uur buiten op een beschutte plek. Haal ze ’s avonds weer naar binnen. Daarna kun je de basilicum definitief buiten zetten.

De beste standplaats voor basilicum

Kies een warme, zonnige en beschutte plek. Basilicum heeft bij voorkeur minimaal zes uur direct zonlicht per dag nodig. Een pot tegen een zonnige muur of gevel is vaak een goede keuze, omdat de muur overdag warmte opslaat en de plant beschermt tegen koude wind.

Voor een succesvolle basilicumteelt heb je het volgende nodig:

• Basilicumzaad of jonge basilicumplanten

• Een warme en beschutte standplaats

• Minimaal zes uur zonlicht per dag

• Luchtige en goed doorlatende potgrond

• Een pot met gaten voor een goede afwatering

• Regelmatig water zonder de grond drijfnat te maken

Controleer de potgrond regelmatig. Geef water zodra de bovenste laag licht begint op te drogen. Geef het water bij voorkeur rechtstreeks op de aarde en niet over de bladeren.

Hoe houd je een basilicumplant vol en productief?

Door basilicum regelmatig te snoeien, stimuleer je de plant om nieuwe zijscheuten te maken. Wacht daarom niet tot de plant erg hoog is geworden. Knip of knijp de bovenste groeipunten steeds af, net boven een paar gezonde bladeren.

Verwijder ook bloemknoppen zodra je ze ziet. Wanneer basilicum gaat bloeien, gebruikt de plant meer energie voor de vorming van bloemen en zaden. Hierdoor neemt de productie van nieuwe bladeren af en kunnen de blaadjes sterker of licht bitter gaan smaken.

Oogst liever regelmatig kleine hoeveelheden dan in één keer bijna de hele plant. Knip steeds een topje met meerdere blaadjes af. Op de plek waar je knipt, ontstaan meestal twee nieuwe scheuten. Hierdoor wordt de basilicumplant voller, sterker en productiever.

Basilicum toppen voor extra zijtakken

Begin met toppen zodra de plant ongeveer zes tot acht blaadjes heeft. Knip het groeipunt net boven een bladpaar af. Vanuit de bladoksels groeien vervolgens nieuwe takken. Door dit proces regelmatig te herhalen, voorkom je een lange, dunne plant en stimuleer je een compacte basilicumplant met veel oogstbare bladeren.

Basilicum stekken in water

De afgeknipte toppen hoef je niet weg te gooien. Je kunt basilicum eenvoudig stekken en daarmee nieuwe planten maken.

Knip een gezonde zijscheut van ongeveer 8 tot 10 centimeter af. Verwijder de onderste blaadjes en zet het stekje in een glas met schoon, lauwwarm water. Zorg ervoor dat er geen bladeren onder water staan.

Plaats het glas op een lichte en warme plek, maar vermijd felle middagzon. Ververs het water regelmatig. Na ongeveer tien tot veertien dagen verschijnen er wortels. Zodra deze enkele centimeters lang zijn, kun je het stekje in verse potgrond planten.

Basilicum oogsten en bewaren

Basilicum kun je gedurende de hele zomer oogsten. Pluk bij voorkeur in de ochtend, wanneer de plant stevig is en de blaadjes veel aroma bevatten. Gebruik een schone schaar of knijp de scheuten voorzichtig met je vingers af.

Verse basilicum blijft maar beperkt houdbaar. Bewaar afgesneden takjes eventueel in een glas water op kamertemperatuur. De koelkast is meestal te koud en kan ervoor zorgen dat de bladeren snel donker worden.

Heb je een grote hoeveelheid basilicum geoogst? Verwerk de blaadjes dan in pesto of vries ze in voor later gebruik.

Hoe kun je basilicum invriezen?

Basilicum invriezen is een goede manier om de zomeroogst langer te bewaren. Houd er wel rekening mee dat ingevroren basilicum na het ontdooien minder stevig is. De blaadjes zijn daarom vooral geschikt voor warme gerechten, sauzen, soepen en pasta’s.

Volg deze stappen:

1. Pluk alleen gezonde en onbeschadigde basilicumblaadjes.

2. Was de bladeren voorzichtig met koud water.

3. Dep de basilicum volledig droog met keukenpapier of een schone doek.

4. Hak de blaadjes fijn of laat ze heel.

5. Verdeel de basilicum over een ijsblokjesvorm.

6. Voeg per vakje een kleine hoeveelheid olijfolie toe.

7. Plaats de vorm in de vriezer.

8. Bewaar de bevroren blokjes daarna in een afgesloten diepvrieszak of diepvriesbak.

Door basilicum samen met olijfolie in te vriezen, zijn de porties eenvoudig te gebruiken. Voeg een bevroren blokje rechtstreeks toe aan een warme saus, soep of pastagerecht. Ontdooien is meestal niet nodig.

Wil je meer weten over de verschillende bewaarmethoden? Lees dan in ons andere artikel meer, met een uitgebreide uitleg over basilicum invriezen.

Basilicum drogen of invriezen?

Basilicum drogen is mogelijk, maar tijdens het droogproces gaat een deel van het frisse aroma verloren. Gedroogde basilicum smaakt daardoor anders en vaak minder intens dan verse basilicum.

Wil je de smaak van verse basilicum zo goed mogelijk bewaren? Kies dan voor invriezen in olijfolie of maak basilicumpesto die je in kleine porties invriest. Zo kun je ook buiten het groeiseizoen genieten van de smaak van je eigen oogst.

De belangrijkste verschillen zijn:

• Invriezen behoudt meer van de frisse smaak en geur.

• Gedroogde basilicum is langer houdbaar, maar smaakt vlakker.

• Ingevroren basilicum is vooral geschikt voor warme gerechten.

• Basilicum met olijfolie is direct in porties te gebruiken.

• Gedroogde basilicum neemt minder ruimte in beslag.

Waarom krijgt mijn basilicum zwarte vlekken?

Zwarte of donkere vlekken kunnen ontstaan door kou, tocht of een te natte bodem. Zet de plant op een warme en beschutte plek en controleer of overtollig water gemakkelijk uit de pot kan lopen. Haal basilicum naar binnen wanneer er koude nachten worden voorspeld.

Ook water op de bladeren kan bij lage temperaturen problemen veroorzaken. Geef daarom bij voorkeur in de ochtend water en richt het water direct op de potgrond.

Kan ik basilicum in de winter op de vensterbank kweken?

Ja, basilicum kan binnen groeien op een warme en lichte vensterbank. Kies bij voorkeur voor een raam op het zuiden en zorg dat de temperatuur boven de 15 graden blijft.

In donkere wintermaanden is het natuurlijke daglicht vaak niet voldoende voor een sterke groei. Een kweeklamp die ongeveer twaalf tot veertien uur per dag brandt, kan dan helpen. Plaats de plant niet direct boven een hete radiator, omdat de bladeren hierdoor snel kunnen uitdrogen.

Hoe vaak moet ik basilicum water geven?

Hoe vaak basilicum water nodig heeft, hangt af van de temperatuur, de grootte van de plant en de standplaats. Basilicum in een kleine pot droogt bijvoorbeeld sneller uit dan een plant in de volle grond.

Controleer dagelijks of de bovenste laag potgrond droog aanvoelt. Geef vervolgens voldoende water, maar voorkom dat er voortdurend water onder in de pot blijft staan. In warme zomerperiodes kan dagelijks water geven nodig zijn.

Waarom hangt mijn basilicum slap?

Een slappe basilicumplant kan zowel te weinig als te veel water hebben gekregen. Voel daarom eerst aan de potgrond. Is de aarde droog, geef dan water. Is de grond erg nat, laat de plant dan eerst opdrogen en controleer de afwatering.

Ook hitte, kou of een plotselinge verandering van standplaats kan tijdelijk slappe bladeren veroorzaken. Zet de plant op een beschutte plek en geef hem enkele dagen de tijd om te herstellen.

Kun je basilicum uit de supermarkt verder kweken?

Basilicum uit de supermarkt kun je verder kweken, maar in één pot staan vaak veel jonge planten dicht op elkaar. Hierdoor concurreren ze om licht, water en voedingsstoffen.

Verdeel de plantjes voorzichtig over meerdere potten met verse potgrond. Geef iedere plant voldoende ruimte en knip zwakke of beschadigde scheuten weg. Zet de potten vervolgens op een warme en lichte plek.

Zelf basilicum kweken voor een langdurige oogst

Basilicum groeit het beste op een warme, zonnige en beschutte plek. Zaai de plant binnenshuis, zet jonge planten pas buiten wanneer de koude nachten voorbij zijn en verwijder regelmatig groeipunten en bloemknoppen. Zo blijft de plant vertakken en kun je gedurende de zomer steeds nieuwe blaadjes oogsten.

Heb je aan het einde van het seizoen basilicum over? Vries de blaadjes dan in kleine porties met olijfolie in. Met de juiste standplaats, voldoende warmte en regelmatige verzorging levert basilicum kweken maandenlang verse en smaakvolle bladeren op.