Valeriaan thee maken

Valeriaan is een van de meest bekende medicinale planten van Europa en tegelijk een van de meest miskende. Valeriaan thee maken van de wortels van deze plant geeft een drank die al eeuwen wordt gebruikt om in te slapen, zenuwen te kalmeren en spanning los te laten. Een kopje valeriaan thee voor het slapengaan is misschien wel het meest bewezen natuurlijke slaapmiddel dat er bestaat.

Valeriana officinalis wordt al in de Oudheid beschreven als kruid tegen slapeloosheid, angst en nervositeit. Moderne wetenschap heeft inmiddels bevestigd wat kruidenkenners al eeuwenlang wisten: de actieve stoffen in de wortel, met name valeriaanzuur en de iridoïden, werken aantoonbaar slaapbevorderend en angstremmend.

Welk deel van de plant gebruik je?

Alleen de wortel. Graaf de wortels in het najaar op, na het tweede groeijaar van de plant: dan zijn de actieve stoffen het meest geconcentreerd. Was de wortels grondig, snijd in kleine stukken en droog bij maximaal 40 °C. Bij hogere temperaturen verdampen de etherische oliën die verantwoordelijk zijn voor de werking. Gedroogde valeriaan wortel is ook te koop bij reformwinkels en apotheken.

Recept: valeriaan wortelthee

Ingrediënten voor 1 kopje

• 1 theelepel gedroogde, fijngesneden valeriaan wortel (circa 3 gram)
• 250 milliliter water van 80 °C, niet kokend
• Optioneel: een theelepel honing, een schijfje citroen of verse munt

Werkwijze: koud infuus voor de beste werking

De meest effectieve methode is een koud infuus: doe de gedroogde wortel in koud water en laat acht tot twaalf uur trekken op kamertemperatuur of in de koelkast. Zeef en verwarm licht voor het drinken. Deze methode behoudt de meest gevoelige actieve stoffen die bij heet water gedeeltelijk afbreken.

Werkwijze: heet infuus

Doe de valeriaan wortel in een theepot. Giet water van 80 °C erover, nooit kokend. Dek af en laat tien tot vijftien minuten trekken. Zeef en drink warm. De smaak is aards, licht bitter en uitgesproken kruidig. Wie de smaak te sterk vindt, mengt valeriaan met citroenmelisse of lavendel.

Wanneer en hoe gebruik je valeriaan thee?

Drink valeriaan thee dertig tot zestig minuten voor het slapengaan. De werking bouwt op na een paar dagen consistent gebruik: wie valeriaan een week lang elke avond drinkt, merkt het verschil. Valeriaan werkt ook overdag bij spanning en angst: drink dan een zwakkere thee van vijf minuten trekken.

Valeriaan kweken in de tuin

Valeriaan is een robuuste vaste plant die gemakkelijk te kweken is in vochtige, voedselrijke grond. In het tweede jaar schiet hij op tot meer dan een meter en bloeit in juni en juli met witte tot lichtroze bloemschermen die vlinders aantrekken. De wortels oogst je in het najaar van het tweede of derde jaar.

Veelgestelde vragen over valeriaan thee

Is valeriaan thee veilig?

Valeriaan wordt als veilig beschouwd voor kortdurend gebruik van vier tot zes weken. Combineer valeriaan niet met alcohol of synthetische slaap- of kalmeringsmiddelen. Raadpleeg bij twijfel een arts of apotheker.

Waarom ruikt valeriaan zo sterk?

De typische geur komt van isovaleriaanzuur dat vrijkomt als de gedroogde wortel in contact komt met vocht. Katten zijn er overigens dol op: valeriaan werkt op katten vergelijkbaar met catnip.

Kan ik valeriaan combineren met andere slaapkruiden?

Ja. Valeriaan combineert uitstekend met passiebloem, hop, citroenmelisse en lavendel. Samen versterken ze elkaars werking en corrigeren ze elkaars smaak.

Mogen zwangere of borstvoedende vrouwen valeriaan thee drinken?

Nee, dat wordt afgeraden bij gebrek aan voldoende onderzoek naar de veiligheid tijdens zwangerschap en borstvoeding. Overleg altijd eerst met een arts of verloskundige voor je valeriaan gebruikt in deze periode.

Hoe lang is gedroogde valeriaan wortel houdbaar?

In een luchtdichte pot op een donkere, droge plek behoudt gedroogde valeriaan wortel zijn werkzame stoffen ongeveer een jaar. Daarna verzwakt de werking geleidelijk, ook al blijft de geur vaak nog aanwezig.

Valeriaan thee maken is geen placebo en geen quick fix. Het is een plant die al duizenden jaren wordt gebruikt omdat hij werkt. Wie meer wil leren over geneeskrachtige kruiden uit de eigen tuin, vindt bij paardenbloem thee maken een ander klassiek medicinaal kruid met een vergelijkbaar lange geschiedenis.